Het Alkmaars Historisch Café
Het Stedelijk Museum Alkmaar, Regionaal Archief Alkmaar, Bibliotheek Kennemerwaard, Historische Vereniging Alkmaar en de afdeling Monumentenzorg en Archeologie Alkmaar organiseren de lezingencyclus: het Alkmaars Historisch Café. De onderwerpen zijn veelzijdig, maar hebben altijd iets te maken met de geschiedenis van Alkmaar en de regio. In september twee lezingen in het kader van het thema van Monumentendag dit jaar: ”De smaak van de 19e eeuw”.
Lezing dinsdag 14 september 2010 Restauratie filosofie in de 19e eeuw - Hoe monumentenzorg begon in de 19e eeuw
door Piet Verhoeven
Hoewel de zorg voor het gebouwde erfgoed een lange voorgeschiedenis kent, ligt het startpunt van de huidige monumentenzorg zonder twijfel in de 19e eeuw. Piet Verhoeven, voormalig afdelingshoofd Monumentenzorg en Archeologie in Alkmaar, vertelt over de Nederlandse monumentenzorg toen deze in de kinderschoenen stond en over de eerste stappen die werden gezet in Alkmaar.
Nog voordat de opheffing van de vestingwet in 1874 dit officieel mogelijk maakte begonnen allerlei steden zich al te ontdoen van hun knellende keurslijf. Zo werden in Leeuwarden 1820 begonnen met het afbreken van de poorten en het slechten van de wallen. Voor Alkmaar was de aanleg van het Noord-Hollands Kanaal (1819-1824) een eerste grote ingreep. Het kanaal werd dwars door het oude havengebied gegraven en de stad verloor met de sloop van de Friesepoort een van haar mooiste historische stadpoorten.
De komst van het kanaal was een uitvloeisel van de economische ontwikkelingen die onder koning Willem I vorm kregen en Nederland’ de nieuwe tijd’ in loodste. Bij al deze ontwikkelingen werd aan de veelal slecht onderhouden historische bebouwing in de steden weinig aandacht besteed. Dit veranderde pas toen de advocaat Victor de Stuers (1843-1916) in 1873 zijn beroemde artikel ’Holland op z’n smalst’ publiceerde. Hierin stelde hij het gebrek aan belangstelling voor monumenten van geschiedenis en kunst aan de kaak. Nederland diende volgens de Stuers de weg op te gaan die andere beschaafde naties, zoals Italië, al veel eerder hadden ingeslagen. Zijn oproep tot ’fatsoen’ leidde tot een omwenteling in het denken. Hij werd secretaris van het College van Rijksadviseurs en bepaalde samen met de beroemde architect Pierre Cuypers tot aan het eerste kwart van de 20e eeuw het restauratiebeleid in Nederland. Maar welke uitgangspunten hanteerden deze eerste monumentenzorgers eigenlijk en waarom werd later zo negatief geoordeeld over hun verrichtingen?
Lezing donderdag 23 september 2010 De gedekte tafel in de 19e eeuw - door Harold Bos
Door de eeuwen heen zijn maaltijden brandpunten van het sociale leven, samen eten, drinken, vieren en bezegelen. Dineren, gasten ontvangen maakte deel uit van een levensstijl. Macht, welvaart, degelijkheid en etiketten werden aan tafel tentoongespreid.Tijdens de lezing zal de Alkmaarse kunsthistoricus Harold Bos ingaan op de gedekte tafel in de negentiende eeuw. Inrichting eetkamer, tafelmanieren, tijdstip van maaltijden en wat men at komen ter spraken.
Verwacht
26 oktober: Achthonderd jaar watersnoodrampen in Noord-Holland - Carly Misset
23 november: De Pest in Holland en in Alkmaar - Gerrit Valk
Kaarten kosten € 7,50 (inclusief één koffie/thee). Aanvang: 19.30 uur tot ca. 21.30 uur (incl. pauze) Locatie: Stedelijk Museum Alkmaar, Canadaplein 1, 1811 KE Alkmaar.
http://www.stedelijkmuseumalkmaar.nl
